1.Kısa Cevap
İnfaz hesaplama, hapis cezası bakımından yalnızca tahliye tarihi bulma işlemi demek değildir. Girilen bilgilere göre koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestlik tarihi, bihakkın tahliye tarihi, mahsup etkisi ve ceza kurumu statüsü birlikte değerlendirilir.
Hesaplamada özellikle suç tarihi, ceza süresi, suç türü, tutukluluk veya gözaltı gibi mahsup süreleri ve birden fazla ceza bulunup bulunmadığı önem taşır. Açık ceza infaz kurumuna ayrılma veya denetimli serbestlikten yararlanma gibi sonuçlar ise yalnızca matematiksel hesaplamaya bağlı değildir; kanunî şartlar, iyi hâl ve yetkili makam değerlendirmeleri ayrıca önemlidir.
2.İnfaz Hesaplama Nedir?
İnfaz hesaplama, mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra cezanın hangi esaslara göre infaz edileceğini anlamaya yarayan değerlendirme sürecidir. İnfaz hesabı sonucunda tek bir tarihe ulaşılmaz; cezanın infaz rejimine göre farklı tarih ve statüler birlikte ortaya çıkar.
Bir infaz hesabında genellikle koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve bihakkın tahliye kavramları birlikte gündeme gelir. Ancak bu kavramların her biri farklı sonucu ifade eder. Koşullu salıverilme, cezanın belirli şartlar altında ceza infaz kurumu dışında tamamlanmasına imkân tanıyan aşamayı; denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihinden önce uygulanabilen ayrı bir infaz usulünü; bihakkın tahliye ise cezanın tamamen sona erdiği tarihi ifade eder.
Bunun yanında tutukluluk, gözaltı veya daha önce ceza infaz kurumunda geçirilmiş süreler de infaz sonucunu etkileyebilir. Bu sürelerin nasıl dikkate alınacağı, mahsubun şartlarına ve ilgili dosyadaki resmî belgelere göre değerlendirilir.
Önceden denetimli serbestlikte geçirilen süre ise farklı niteliktedir. Bu süre, daha önce denetimli serbestlikten yararlanılmış olması nedeniyle yeni hesapta dikkate alınabilir; ancak tutukluluk, gözaltı veya ceza infaz kurumunda geçirilen süre gibi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 63 kapsamında hürriyeti sınırlayan süre mahsubu niteliğinde değildir. Bu nedenle denetimde geçen süre, ceza infaz kurumunda geçirilmesi gereken asgari sürelerin yerine geçmiş sayılmaz.
Ceza kurumu statüsü de infaz hesabı ile birlikte düşünülmelidir. Hükümlünün cezasının infazına doğrudan açık ceza infaz kurumunda başlayıp başlayamayacağı, cezanın infazına kapalı ceza infaz kurumunda başlanıyorsa açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartlarının oluşup oluşmadığı ve açık kuruma ayrılmaya engel bir durum bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle kurum statüsü hesabı, koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik hesabıyla aynı şey değildir.
İnfaz hesabının doğru anlaşılabilmesi için her sonucun kendi başlığı altında değerlendirilmesi gerekir. Bu rehberde infaz hesaplamasında hangi bilgilerin dikkate alındığı, hangi sonuçların üretildiği ve en çok karıştırılan kavramların nasıl ayrılması gerektiğini açıklamayı amaçlıyoruz.
3.İnfaz Hesabı Sonucunda Hangi Bilgilere Ulaşılır?
İnfaz hesaplaması, cezanın hangi tarihler ve şartlar dikkate alınarak infaz edileceğini anlamaya yardımcı olur. Bu hesaplama sonucunda koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestlik tarihi, bihakkın tahliye tarihi, mahsup etkisi ve ceza kurumu statüsü ayrı ayrı önem taşır.
Bu nedenle infaz hesabı sonucunda görülen her tarih aynı anlama gelmez. Bir tarih hükümlünün koşullu salıverilme şartlarını tamamlayabileceği aşamayı, bir başka tarih denetimli serbestlikten yararlanma ihtimalini, başka bir tarih ise cezanın tamamen sona ereceği bihakkın tahliye tarihini gösterebilir.
4.Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Tarihi
Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda öngörülen kısmının infaz edilmesinden sonra, belirli şartlar altında ceza infaz kurumu dışında infaz sürecinin devam edebilmesini ifade eder.
Koşullu salıverilme tarihi belirlenirken ceza süresi, suç türü, suç tarihi, tekerrür durumu, mahsup ve uygulanabilecek özel veya geçici hükümler dikkate alınır.
Bu tarih, bihakkın tahliye tarihiyle aynı değildir. Koşullu salıverilme, cezanın tamamen bittiği tarihi değil; şartları oluştuğu takdirde hükümlünün ceza infaz kurumu dışına çıkabileceği aşamayı gösterir.
5.Denetimli Serbestlik Tarihi
Denetimli serbestlik, belirli şartların oluşması hâlinde koşullu salıverilme tarihinden önce uygulanabilen özel bir infaz usulüdür. Bu nedenle denetimli serbestlik hesabı yapılırken açık kurum şartları, suç türü, özel veya geçici hükümler, iyi hâl, kurum değerlendirmesi ve daha önce denetimli serbestlikten yararlanılıp yararlanılmadığı gibi unsurlar önem kazanabilir.
Denetimli serbestlik her hükümlü bakımından kendiliğinden uygulanmaz. Bu nedenle infazhesap.com tarafından verilen denetimli serbestlik hesaplama sonucu, yalnızca girilen bilgilere göre oluşan bilgilendirme amaçlı sonucu gösterir; nihai değerlendirme yetkili makamlarca yapılır.
6.Bihakkın (Hak Ederek) Tahliye Tarihi
Bihakkın tahliye, cezanın hükümlü bakımından tamamen sona erdiği tarihi ifade eder. Bu tarih, koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik tarihiyle aynı olmak zorunda değildir.
Bu nedenle “cezanın bitiş tarihi” ile “ceza infaz kurumu dışına çıkılabilecek tarih” aynı olmayabilir. Bihakkın tahliye tarihi, cezanın tamamının infaz edilmiş sayılacağı son noktayı gösterir.
7.Mahsup Etkisi
Tutukluluk, gözaltı veya daha önce ceza infaz kurumunda geçirilen süreler infaz sonucunu değiştirebilir. Bu süreler, TCK m. 63 kapsamında mahsuba konu olabilecek nitelikteyse, cezanın infazında dikkate alınabilir.
TCK m. 63 kapsamındaki tutukluluk, gözaltı ve ceza infaz kurumunda geçirilen süreler yalnızca koşullu salıverilme veya bihakkın tahliye hesabını değil, ceza infaz kurumunda geçirilmesi gereken bazı asgari sürelerin değerlendirilmesini de etkileyebilir.
Ancak her süre aynı hukuki nitelikte değildir. Denetimde geçen süre, tutukluluk veya gözaltı niteliğinde değildir. Bu nedenle denetimde geçen süre, ceza infaz kurumunda geçirilmiş süre gibi değerlendirilmez ve kurumda kalış şartını kendiliğinden karşılamaz.
8.Ceza Kurumu Statüsü
İnfaz hesabında tahliye tarihlerinin yanında hükümlünün ceza kurumu statüsü de önem taşır. Ceza kurumu statüsü belirlenirken hükümlünün kişisel özelliklerinin yanında cezanın türü, süresi, suç grubu, iyi hâl durumu ve açık ceza infaz kurumuna ilişkin yönetmelik şartları dikkate alınır.
Bu değerlendirme genel olarak üç başlık altında düşünülebilir:
- Birincisi, hükümlünün cezasının infazına doğrudan açık ceza infaz kurumunda başlayıp başlayamayacağıdır.
- İkincisi, cezanın infazına kapalı ceza infaz kurumunda başlanmışsa açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartlarının hangi tarihte oluşabileceğidir.
- Üçüncüsü ise hükümlünün açık ceza infaz kurumuna ayrılmasına engel bir durum bulunup bulunmadığıdır.
Özellikle 4 Haziran 2025 sonrası hesaplarda, denetimli serbestlikten yararlanabilmek için ceza infaz kurumunda belirli bir süre geçirilmesi şartı ayrıca önem kazanmıştır. Bununla birlikte açık ceza infaz kurumuna ayrılma tarihi, koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik tarihiyle aynı şey değildir.
Sonuç olarak kurum statüsü; ceza süresi, suç türü, iyi hâl, kapalı kurumda geçirilmesi gereken süre ve ilgili yönetmelik şartlarıyla birlikte değerlendirilir.
9.Birden Fazla Ceza Varsa İnfaz Hesabı Nasıl Yapılır?
Bir kişi hakkında birden fazla kesinleşmiş hapis cezası bulunuyorsa infaz hesabı tek ceza üzerinden yapılan basit bir hesap gibi değerlendirilemez. Bu durumda cezaların süresi, suç türleri, suç tarihleri, koşullu salıverilme oranları, tekerrür durumu ve varsa mahsup süreleri birlikte dikkate alınır.
Birden fazla cezanın infazında, koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihlerinin belirlenmesi için cezaların toplamı, yani içtimaı önem kazanır. Bazı durumlarda her ceza aynı infaz oranına tabi olabilir; bazı durumlarda ise farklı suçlar veya farklı infaz rejimleri nedeniyle her ceza için farklı kurallar gündeme gelebilir. Bu nedenle toplam ceza süresi aynı görünse bile hesap sonucu değişebilir.
Örneğin iki ayrı hapis cezası aynı koşullu salıverilme oranına tabi ve benzer tarihlerde ise hesap daha sade olabilir. Ancak cezalardan biri farklı bir suç grubuna, tekerrüre veya özel infaz rejimine giriyorsa sonuç yalnızca toplam yıl, ay ve gün üzerinden belirlenemez. Bu nedenle cezaları toplayıp tek oran uygulamak çoğu hesapta doğru sonucu vermez.
Birden fazla ceza bulunan dosyalarda resmî içtima/toplama kararı, müddetname ve infaz savcılığı işlemleri özellikle önemlidir. Hesaplama aracı girilen bilgilere göre sonuç üretir; fakat birden fazla cezanın hangi şekilde toplanacağı ve infazda nasıl değerlendirileceği yetkili makamların resmî işlemleriyle belirlenir.
Kısaca, çoklu ceza bulunan dosyalarda infaz hesaplama daha hassastır. Çünkü koşullu salıverilme hesabı, denetimli serbestlik hesabı, bihakkın tahliye ve mahsup etkisi her ceza bakımından aynı sonucu doğurmayabilir.
10.Sık Sorulan Sorular
İnfaz hesaplama kesin tahliye tarihini gösterir mi?
Hayır. İnfaz hesaplama, girilen bilgilere göre koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, bihakkın tahliye, mahsup ve ceza kurumu statüsü gibi sonuçları gösterir. Bu sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî müddetname, infaz savcılığı işlemleri, mahkeme ve infaz hâkimliği kararlarının yerine geçmez.
Koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik aynı şey mi?
Hayır. Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen kısmı infaz edildikten sonra belirli şartlarla ceza infaz kurumu dışında tamamlanmasına ilişkin aşamadır. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önce gündeme gelebilen ayrı bir infaz usulüdür.
Bihakkın tahliye ne demektir?
Bihakkın tahliye, cezanın tamamen sona erdiği tarihi ifade eder. Bu tarih, koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik tarihiyle aynı olmak zorunda değildir. Bu nedenle infaz hesabında bihakkın tahliye tarihi ayrıca gösterilmelidir.
Tutukluluk ve gözaltı süreleri hesaba katılır mı?
Şartları varsa tutukluluk, gözaltı ve daha önce ceza infaz kurumunda geçirilen süreler mahsup kapsamında infaz hesabını etkileyebilir. Ancak bunun için bu sürelerin TCK m. 63 kapsamında mahsuba konu olabilecek nitelikte olması ve daha önce başka bir cezadan mahsup edilmemiş olması gerekir.
Bu süreler, koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye hesabının yanında ceza infaz kurumunda geçirilmesi gereken bazı süreler bakımından da dikkate alınabilir. Ancak her somut dosyada resmî müddetname ve yetkili makam değerlendirmesi esas alınır.
Denetimde geçen süre mahsup gibi değerlendirilir mi?
Denetimde geçen süre, tutukluluk veya gözaltı ile aynı nitelikte olacak şekilde, TCK m. 63 kapsamında hürriyeti sınırlayan süre mahsubu niteliğinde değildir. Daha önce denetimli serbestlikten yararlanılmış olması, yeni hesapta ayrıca dikkate alınabilir; ancak bu süre ceza infaz kurumunda fiilen geçirilmiş süre gibi değerlendirilmez.
Bu nedenle denetimde geçen süre, kapalı kurumda kalış şartını veya açık kurumda geçirilmesi gereken süreleri kendiliğinden karşılamaz.
Açık cezaevine ayrılma tarihi neden ayrı değerlendirilir?
Açık ceza infaz kurumuna ayrılma, koşullu salıverilme veya denetimli serbestlik ile aynı şey değildir. Doğrudan açık kuruma alınma, kapalı kurumdan açık kuruma ayrılma ve açık kuruma ayrılamayacak kişiler bakımından ayrı şartlar bulunur.
Bu nedenle ceza kurumu statüsü, tahliye tarihleriyle birlikte ama onlardan ayrı olarak değerlendirilmelidir.
İyi hâl değerlendirmesi sonucu değiştirir mi?
Evet. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve açık kuruma ayrılma bakımından iyi hâl değerlendirmesi önemlidir. Hesaplama sonucu, iyi hâl ve kurum değerlendirmesi gibi resmî süreçlerin yerine geçmez.
Hesaplama sonucunda görülen tarih neden resmî tarihten farklı olabilir?
Girilen bilgiler eksik veya hatalı olabilir; suç türü, suç tarihi, tekerrür, mahsup, geçici madde kapsamı ya da kurum statüsü farklı değerlendirilebilir. Ayrıca resmî müddetname ve infaz makamlarının değerlendirmesi esas alınır.
11.Başlıca Hukuki Dayanaklar
Bu sayfada yer alan açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. İnfaz hesabında somut dosyanın özelliklerine göre farklı hükümler gündeme gelebilir. Başlıca hukuki dayanaklar şunlardır:
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 99, m. 105/A, m. 107, m. 108 ve ilgili geçici madde hükümleri.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 63.
- Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m. 5, m. 6, m. 7 ve m. 8.
Sonraki adım
Hesaplama yapmak için hesaplayıcıya dönebilir veya diğer rehberleri inceleyebilirsiniz.